HPLC ve İlaç Analizlerinde Kullanımı

HPLC (High-performance liquid chromatography – Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi), özellikle Analitik Kimya alanında oldukça kullanılan ve eczacılıkta ilaç analizi yapmak amacıyla sıklıkla tercih edilen bir saflaştırma yöntemidir. Bu sistemler genellikle solvan, pompa, enjektör, kolon, dedektör, kaydedici, atık kısımlarından oluşur. Kromatografinin bir alt türü olan HPLC yönteminin temeli, analizi yapılacak numunenin kromatografi kolonuna enjekte edilmesiyle başlar. Daha sonra numune, mobil faz tarafından kolon boyunca taşınır. Bu sayede numune içerisindeki saf bileşiklerin, kimyasal ve fiziksel özelliklerinden dolayı kolonu farklı hızlarla geçmesi ile ayrım sağlanır. 

HPLC yönteminin mantığı, karışımı oluşturan bileşenlerin sabit ve hareketli fazlara olan ilgisine göre ayrıştırılması esasına dayanır. HPLC sisteminde, stasyoner faz (sabit faz) olarak polar bileşikler kullanılırken mobil faz (hareketli faz) olarak apolar bileşikler kullanılır. Bu sistemde apolar maddeler kolondan daha önce çıkar. 

Ters fazlı HPLC sistemi ise stasyoner fazın apolar, mobil fazın polar olduğu sistemlerdir. Bu sistemlerde polar maddeler kolondan daha önce çıkar. Ters faz HPLC, ilaç analizlerinde stabilitenin bir göstergesi olarak kullanılabilir. 

İlaç analizlerinde HPLC yönteminin özellikle kullanılma nedenlerinden biri, birçok maddenin karışım halinde bulunduğu durumlarda istenen madde, karışımda az miktarda bulunsa bile maddeyi tespit etme yeteneğine sahip olmasıdır. Bu sayede ilaçların depolanması ve saklanması sürecinde ilaç içerisindeki safsızlıkların ayrıştırılması ile ilaç stabilitesinin sağlanmasına katkı sağlayabilir. Aynı zamanda ilacın içerisindeki maddeleri tayin etme özelliğine sahip olduğundan ilaçların kalite kontrolünü sağlamak için de kullanılabilir.

İlaçların kalite kontrolü, safsızlıklarının tayini, stabilitelerinin sağlanması amacıyla sıklıkla kullanılan bu yöntem; tekrarlanabilir bir yöntem olması, hem kalitatif hem de kantitatif ayrım sağlayabilmesi ile öne çıkar. 

Kaynakça:

• High-performance liquid chromatography (HPLC).

Published in:Salem Press Encyclopedia of Science, 2024,Research Starters

By:Rusak, David A.

• Development and Validation of Stability indicating HPLC Method for Determination of Nirogacestat in Bulk and Pharmaceutical Dosage Form.

Published in: Cuestiones de Fisioterapia,2025

• Development and Validation of RP-HPLC Method for Determination of Pirtobrutinib in Bulk and Pharmaceutical Dosage Form.

Published in: Cuestiones de Fisioterapia,2025